fbpx

Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΚΠΙΣΝ)

Σε μία στήλη αρθρογραφίας όπως το MODATA BLOG, η οποία προβάλει και προτείνει λύσεις σχεδιασμού,  design και διακόσμησης, δεν θα ήταν φυσικό να μη περιλαμβάνεται θεματολογία αρχικτεκτονικού eco friendly σχεδιασμού.

 

Με αφορμή μια πρόσφατη επίσκεψη μας στην Αττική σας παρουσιάζουμε ένα απο τα ομορφότερα ‘στολίδια’ αρχιτεκτονικής και σχεδιασμού που κοσμούν την Ελληνική επικράτεια.

Αναφερόμαστε φυσικά στο ‘μοναδικό’ Κέντρου Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΚΠΙΣΝ).

Σας το παρουσιάζουμε και σας προτείνουμε να το επισκευθείτε το συντομότερο…!

 

Αρχιτεκτονική

Το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος επέλεξε, μετά από διεθνή διαγωνισμό, τον Renzo Piano και το αρχιτεκτονικό του γραφείο Renzo Piano Building Workshop για τη μελέτη και τον σχεδιασμό του Κέντρου Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΚΠΙΣΝ).

Ο Renzo Piano γεννήθηκε στη Γένοβα το 1937 σε μια οικογένεια με παράδοση στον κατασκευαστικό κλάδο. Ενώ σπούδαζε στo Πολυτεχνείο του Μιλάνου, εργαζόταν στο γραφείο του Franco Albini.

Το 1971, έστησε το γραφείο Piano & Rogers στο Λονδίνο μαζί με τον Richard Rogers, με τον οποίο και κέρδισε τον διαγωνισμό για το Centre Pompidou. Στη συνέχεια μετακόμισε στο Παρίσι. Από τις αρχές της δεκαετίας του ’70 μέχρι τη δεκαετία του ‘90, εργάστηκε με τον μηχανικό Peter Rice, με τον οποίο μοιράστηκε το Atelier Piano & Rice από το 1977 μέχρι το 1981.

Το 1981, ιδρύθηκε το Renzo Piano Building Workshop (RPBW), με 150 άτομα προσωπικό και γραφεία στο Παρίσι, τη Γένοβα και τη Νέα Υόρκη.

 

Ο Φάρος

Ο Φάρος του ΚΠΙΣΝ δεσπόζει στην κορυφή του νέου κτιρίου της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, ενώ πάνω του απλώνεται το «Ιπτάμενο Χαλί», το ενεργειακό στέγαστρο με τα φωτοβολταϊκά πάνελ, έκτασης 10 στρεμμάτων.

Όπως όλοι οι φάροι, έτσι και ο Φάρος του ΚΠΙΣΝ περιβάλλεται από γυαλί, προσφέροντας πανοραμική θέα 360 μοιρών σε όλη την Αθήνα, τον Πειραιά και τον Σαρωνικό Κόλπο, ενώ βρίσκεται σε απευθείας οπτική επαφή με τον λόφο της Ακρόπολης.

Όμως, εκτός από τη γυάλινη αίθουσα η οποία λειτουργεί ως πολυχώρος, ο Φάρος προσφέρει και έναν περιμετρικό υπαίθριο χώρο, προστατευμένο από το στέγαστρο.

Είναι ένας χώρος που αποτελεί ταυτόχρονα μέρος του λόφου, μέρος του τοπίου αλλά και ένα ενωτικό στοιχείο με το κτιριακό συγκρότημα. Αν η αγορά είναι τόπος συνάντησης στο έδαφος, ο Φάρος είναι μια πλατεία σε υψόμετρο 30 μέτρων.

Η πρόσβαση είναι δυνατή είτε μέσω του πανοραμικού ανελκυστήρα που φτάνει στη γυάλινη Γέφυρα του Φάρου η οποία δίνει την αίσθηση ότι αιωρείται πάνω από το Πάρκο, είτε από τα Πανοραμικά Σκαλιά.

 

Πάρκο

Το Πάρκο Σταύρος Νιάρχος καταλαμβάνει το 85% της συνολικής έκτασης του ΚΠΙΣΝ και αποτελεί τον μεγαλύτερο δημόσιο μεσογειακό κήπο στον κόσμο, αλλά και σημείο αφετηρίας στη στρατηγική προσπάθεια για την ανάπτυξη της περιβαλλοντικής συνείδησης του κοινού.

Όταν ο αρχιτέκτονας του έργου, Renzo Piano, βρέθηκε για πρώτη φορά στην περιοχή, αντιλήφθηκε ότι η επαφή των κατοίκων με τη θάλασσα είχε χαθεί και η συνοικία είχε χωριστεί από τη θάλασσα με έναν δρόμο ταχείας κυκλοφορίας. Θέλησε μέσω του σχεδιασμού του να μετατρέψει το νόημα της λέξης «Καλλιθέα» σε πραγματικότητα, δηλαδή να δημιουργήσει έναν τόπο με «καλή θέα», και να επαναφέρει τη σχέση των κατοίκων με τη θάλασσα, όχι μόνο ως προς τη θέα στη θάλασσα αλλά και ως προς τη φυσική της παρουσία στον χώρο του έργου. Ένας από τους τρόπους που χρησιμοποίησε για να το πετύχει αυτό ήταν ανυψώνοντας το έδαφος και σχεδιάζοντας ένα κεκλιμένο πάρκο που από τη στεριά κατευθύνεται στη θάλασσα.

Το Πάρκο Σταύρος Νιάρχος φιλοξενεί μια πληθώρα φυτικών ειδών όπως ελιές, σχίνα, κουμαριές, χαρουπιές, κουτσουπιές, δάφνες, κυπαρίσσια αλλά και μια πολύ μεγάλη ποικιλία ελληνικών αυτοφυών αρωματικών φυτών. Η επιλογή των φυτών έγινε ώστε να εναλλάσσεται η εποχική ανθοφορία και να δημιουργούνται ενδιαφέροντες χρωματισμοί ή ποικίλες υφές. Περιλαμβάνει 16 είδη δέντρων, 161 είδη θάμνων και μία ποικιλία από αγρωστώδη και βολβούς. Κάθε μήνας φέρνει ένα νέο χρώμα και κάθε εποχή προβάλλει ένα διαφορετικό συνδυασμό από άνθη και φυλλώματα. Στο Πάρκο Σταύρος Νιάρχος έχουν ήδη εμφανιστεί και διαφορετικά είδη πουλιών που είτε ξεχειμωνιάζουν είτε σταθμεύουν κατά την αποδήμησή τους.

 

Κανάλι

Το Κανάλι είναι ένα από τα χαρακτηριστικότερα στοιχεία του Κέντρου Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος. Ο σχεδιασμός του έγινε με στόχο τον επαναπροσδιορισμό της σχέσης της περιοχής με τη θάλασσα, όχι μόνο ως προς τη θέα, αλλά και ως προς τη φυσική της παρουσία στο χώρο.

Έχει μήκος 400 μέτρα, πλάτος 30 μέτρα και βάθος από 70 έως 150 εκατοστά. Αναπτύσσεται ανάμεσα και κατά μήκος του κτιριακού συγκροτήματος και της Εσπλανάδας, δημιουργώντας μια μεταφορική συνέχεια της θάλασσας από την ακτή του Φαλήρου στο ΚΠΙΣΝ. Στην αντικρινή πλευρά του Καναλιού, πλατιά σκαλοπάτια προσφέρονται ως θέσεις για αυτοσχέδιες παραστάσεις, ενώ ο παράπλευρος χώρος ενδείκνυται για περιπάτους.

Το Κανάλι δεν έχει μόνο διακοσμητικό χαρακτήρα αλλά φιλοξενεί σε εβδομαδιαία βάση μαθήματα ιστιοπλοΐας και καγιάκ για παιδιά και ενήλικες

Το Κανάλι τροφοδοτείται με νερό από τη θάλασσα, το οποίο και επιστρέφει σε αυτή σε συνεχόμενη ροή, αφού πρώτα φιλτραριστεί. Στο πλαίσιο αυτό αναπτύσσεται άλγη (φύκια) – μέρος του θαλάσσιου οικοσυστήματος.

Οι αυστηρές περιβαλλοντικές προδιαγραφές του ΚΠΙΣΝ, όπως αυτές ορίζονται και από την πιστοποίηση platinum LEED που έχει αποκτήσει, απαγορεύουν τον καθαρισμό με χλώριο ή άλλα χημικά μέσα. Αντ’ αυτού, λειτουργούν σε σταθερή βάση 2 ρομποτικοί μηχανισμοί οι οποίοι αφαιρούν μέρος της άλγης από τον πυθμένα.

 

Αγορά

Η Αγορά για τις αρχαίες πόλεις-κράτη ήταν εκεί όπου χτυπούσε η καρδιά της δημόσιας ζωής, σε πολιτικό, πνευματικό, πολιτιστικό και εμπορικό επίπεδο. Η κυριολεκτική σημασία της λέξης είναι «χώρος συγκέντρωσης». Το πιο λαμπρό παράδειγμα είναι η Αγορά των Αθηνών, όπου μέσα από συγκρούσεις και αντιπαραθέσεις, γεννήθηκαν έννοιες όπως η Δημοκρατία και η ελευθερία του λόγου.

Στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, η Αγορά, με διαστάσεις 40×40 μέτρα, είναι ο πυρήνας ολόκληρου του κτιριακού συγκροτήματος του ΚΠΙΣΝ.

Περικλείεται από τα κτίρια της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος και της Εθνικής Λυρικής Σκηνής και αποτελεί ξεκάθαρο σημείο αναφοράς και προσανατολισμού, καθώς είναι ορατή από σχεδόν όλους τους εσωτερικούς χώρους.

Γεμάτη από κόσμο αναβιώνει το ιδεώδες της αγάπης προς το Ωραίο και την Τέχνη, ενώ παραμένει ένα ιδανικό σημείο συνάντησης και συζήτησης.

Άλλωστε, ο ίδιος ο αρχιτέκτονας Renzo Piano δανείστηκε την αρχαιοελληνική έννοια της Αγοράς ως χώρο συνάθροισης στον οποίο μπορεί κάθε άτομο να νιώσει μέλος μιας κοινότητας, και τη μετουσίωσε στο ΚΠΙΣΝ, επιθυμώντας να δημιουργήσει όχι απλά μια είσοδο αλλά μια αστική πλατεία που αποτελεί ανοιχτό κομμάτι της πόλης.

Στην Αγορά γίνεται αντιληπτό το όραμα των δημιουργών του ΚΠΙΣΝ. Τόπος ανοιχτός, χώρος συνάθροισης, διάδρασης και αυθεντικής εμπειρίας, όπου μαζί, αλλά και ξεχωριστά, το κοινό ανακαλύπτει και βιώνει την ενέργεια ενός χώρου που προσφέρει απεριόριστες δυνατότητες. Από τη μία πλευρά, στέκεται η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος με το σύνολο της εκδοτικής ιστορίας της χώρας. Από την άλλη, η Εθνική Λυρική Σκηνή με την επιβλητική ομορφιά της. Και φυσικά, το Κανάλι με το θαλασσινό νερό που απλώνεται απ’ άκρη σ’ άκρη στο ΚΠΙΣΝ και φιλοξενεί πολλές δραστηριότητες, ενώ παράλληλα συνδέει οπτικά και νοηματικά το Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος με τον φαληρικό όρμο.

 

Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος

Με ιστορία δύο αιώνων περίπου, περισσότερα από 1 εκατομμύριο βιβλία και περιοδικά και ένα πλήθος σπάνιων χειρόγραφων κωδίκων από τον 9ο ως τον 19ο αιώνα, η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος αποτελεί θεματοφύλακα της ελληνικής γραμματείας και συνδετικό κρίκο του παρελθόντος, του παρόντος και του μέλλοντος. Με αφορμή τη μετεγκατάσταση, ο κορυφαίος θεσμός ανασυντάσσει τις δυνάμεις του και εισέρχεται στη ψηφιακή εποχή. Στις νέες της εγκαταστάσεις, η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος επαναπροσδιορίζει τη σχέση της με το κοινό ως χώρος μελέτης, έρευνας και εκπαίδευσης, ως εκκολαπτήριο νέων ιδεών και ανοιχτός τόπος μάθησης. Τέλος, για πρώτη φορά η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος δημιουργεί ένα Δανειστικό Τμήμα το οποίο προσφέρει μια ξεχωριστή συλλογή για παιδιά, εφήβους και ενήλικες σε συνδυασμό με ένα ευρύ φάσμα εκπαιδευτικών και διαδραστικών προγραμμάτων.

Η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος ξεκίνησε το 2017 και ολοκλήρωσε με επιτυχία το 2018 το έργο της μετακόμισης των συλλογών της από το Βαλλιάνειο κτίριο στις νέες της εγκαταστάσεις, το Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος. Η μεταφορά των 720.760 τεκμηρίων της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος υπήρξε μια εξαιρετικά δύσκολη και σύνθετη διαδικασία και διήρκησε τρεις μήνες. Απαίτησε σε καθημερινή βάση τη συνεργασία περισσοτέρων των 100 ανθρώπων, την προσαρμογή χώρων, διαδρομών και εργαλείων και την πραγματοποίηση 235 δρομολογίων. Προκειμένου να διασφαλιστεί η ομαλή μεταφορά των συλλογών με τη μικρότερη δυνατή καταπόνηση, κατασκευάστηκαν ειδικές τροχήλατες βιβλιοθήκες, κατάλληλα διαμορφωμένες για την απορρόφηση κραδασμών και την αποφυγή μετατοπίσεων του υλικού.

Οι ειδικές συλλογές, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται μερικοί από τους σημαντικότερους θησαυρούς της ελληνικής έντυπης κληρονομιάς, μεταφέρθηκαν με τη συνοδεία της Ελληνικής Αστυνομίας, σύμφωνα με τις νόμιμες διαδικασίες για την προστασία των εθνικών μας κειμηλίων. Το κόστος της μετακόμισης άγγιξε τα €489.800 και καλύφθηκε εξ ολοκλήρου από την έκτακτη κρατική επιχορήγηση του Υπουργείου Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων, ύψους €5.414.000, που διέθεσε η Ελληνική Πολιτεία για την υποστήριξη του έργου της μετεγκατάστασης της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος στο ΚΠΙΣΝ, σε συνδυασμό με τη δωρεά των €5 εκατομμυρίων του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος. Η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος άνοιξε πλέον τις πύλες της και προσκαλεί το αναγνωστικό κοινό να ζήσει την εμπειρία των νέων υπηρεσιών της που είναι διαθέσιμες.

 

Εθνική Λυρική Σκηνή

Η Εθνική Λυρική Σκηνή ιδρύθηκε το 1939. Από την πρώτη στιγμή, παράλληλα με την όπερα, καλλιεργήθηκαν εξίσου η οπερέτα και ο χορός. Η ΕΛΣ έχει ήδη εγκατασταθεί στο νέο της σπίτι στο ΚΠΙΣΝ, εγκαινιάζοντας μία νέα περίοδο στην πολυετή ιστορία της. Στις νέες της εγκαταστάσεις έχει τη δυνατότητα να διευρύνει την πολυσχιδή της δραστηριότητα, ως καλλιτεχνικός αλλά και εκπαιδευτικός οργανισμός: όπερα, μπαλέτο, πειραματικά projects, παιδικές παραστάσεις, εκπαιδευτικά προγράμματα, προετοιμασία της επόμενης γενιάς χορευτών και κοινωφελείς δράσεις, συνθέτουν τις δράσεις της. Η Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος με την απαράμιλλη ακουστική και αισθητική και τις μοναδικές τεχνικές προδιαγραφές, και η Εναλλακτική Σκηνή, ένας πολυμορφικός χώρος πειραματισμού και αναζήτησης, μαζί με τους υπερσύγχρονους βοηθητικούς χώρους, δίνουν απεριόριστες δυνατότητες στην ΕΛΣ να διαδραματίσει έναν ακόμα πιο ουσιαστικό ρόλο στην καλλιτεχνική δημιουργία της χώρας.

 


Πηγή: www.snfcc.org